Devlet yönetme sanatı: politika da olur ‘’Polistika’’ da.

Devlet yönetme sanatı: politika da olur ‘’Polistika’’ da.

Devlet yönetme sanatı: politika da olur ‘’Polistika’’ da.

Cenk Sabah Tuzcu,İzle-Yorum

14 Kasım 2017, 12:10
Bu makale 2630 kez okundu

Eski Yunanca devlet manasına gelen ‘’Polis’’ den türediğine göre kelime oyunlarına, daha doğrusu demokrasi oyunlarına açık bir kavram gibi durabiliyor bu sanatsal etkinlik.

Antik dönem filozoflarının Platon’dan itibaren çokça tartıştıkları devlet ve siyaset konusunda iki uç diyebileceğimiz Stoacı ve Epikürcü okulların bile -farklı yollardan dolaşsalar da- mutabık kaldıkları şuydu ki akıllı insan, (onlar bilge diye adlandırıyorlar) politikada dolayısıyla devlet yönetiminde faydalı olamayacağını anladığında köşesine çekilip kendini geliştirmeye ve insanlığa farklı şekillerde yararlı olmaya çalışmalıdır.

Aslında bu biraz da dünyaya bakış açısına bağlı değil midir? Sisamlı Epikuros, (MÖ 341-270) ‘’Mecbur kalmadıkça bilge kişi devlet işleriyle ilgilenmemelidir,’’ diyerek Hedonist bakış açısını özetlemiştir. Buna mukabil Helenistik Çağ’ın bir diğer uç düşünürü Kıbrıslı Zenon (MÖ 334-263) ise ‘’Bilge kişi bir şey kendisini engellemedikçe politikayla ve devlet işleriyle ilgilenmelidir,’’ diyor. Bu ikinci düşünce şekli yani Stoacılık bana biraz ters geliyor, pratik hayatta fazla yanılma payı olduğunu düşündüğüm gibi kendi Stoacı evladı Seneca’yı da bu yolda kurban vermiş olması önemli bir ayrıntıdır. Caligula ve Neron gibi deli imparatorlar zamanında görev yapmış olması kariyer şanssızlığıdır ama gerçek bir bilge olan Seneca’nın büyük kısmı sürgünlerde geçen devlet yönetimindeki hayatı maalesef Neron’un verdiği intihar cezası ile son bulmuştur.

Stoacı Seneca (MÖ 4-MS 65) Hedonist Roma imparatorları döneminde ahkam kesmeye çalışınca haliyle olmamış, ‘’Dün dündür bugün bugündür,’’ felsefesi de daha yakın çağlarda ülkemizde yaratılmış olduğundan heyhat, uygulaması da imkansızmış. Her çağın makbul politikası mı o çağın felsefesini yaratıyor veya her çağın üstün felsefesi mi o çağın politikasını oluşturuyor sorusunu sorup topu taca atıyorum. Felsefe tavuk olsun, politika da yumurta. Daha fazla felsefi karşılaştırma yapmak isteyenlere, yazarının yaşadığı dönem net olarak bilinmese de (tahmini MS 3yy) tüm modern çağ felsefecilerinin kaynak kitabı olan Diogenes Laertios’un ‘’Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, Yapı Kredi Yayınları,’’ okuma ödevi olsun.

Devlet işlerinin seçme, seçilme, yönetme gibi detayları veya kısaca politika, dönemsel olarak bazen Stoacı bazen de Hedonist bazlı Epikürcü olmayı zorunlu kılıyor sanki. Bizim milli tabirimizle gerektiğinde atıl kurt gerektiğinde katıl kurt prensibi uygulanırsa kafalar rahat eder diye özetlemek istiyorum.

Düşünen, eleştiren ve karar verip harekete geçen rasyonel insanın arayışları ve çabaları bitmek bilmiyor, diğer taraftan nabza göre şerbet vermek de bu tür insanlar tarafından aşağılayıcı bir politika olarak kabul edilebiliyor. Bu durumu felsefi olarak aşmak için antik çağdan beri kafa yormuşlar ve çıkışı bulmuşlar. Düşünen insanın üç yaşam şeklinin var olduğu kabul edilmiş: acılardan kaçarak zevk almaya, köşesine çekilip izleyerek çözümler üretmeye (İzle-yorum gibi) veya eyleme adanmış yaşamlar. Hangisinin üstün olduğuna bugün bile karar verilebildiğini sanmıyorum, belki de hepsinden ve gerektiği zamanlarda gerektiği kadarını dengeleyerek yaşamak en doğrusudur.

Yine de bir bilgenin veya entelektüelin yazgısının kendi ülkesi ile çevrelendiğini düşünüyorum, fiziksel olarak kaçsa bile, ruhu, duyguları ve düşünceleri ülkesinde kalıyor. O halde Platon’un belirttiği ikileme düşmeyelim, ‘’Devlet yönetimine (politikaya) katılmayı reddetmenin cezası (riski) sizden daha az yetenekli insanlar tarafından yönetilmeye maruz kalmaktır.’’

 

İzleyenlere not: İzle-yorum bu yazı ile 300 tane oldu, yaklaşık beş senelik serüveninde ilk 288 tanesi iki kitap olarak yayınlandı, bir süredir de bu köşeye misafir oluyor. Cinius Yayınları tarafından hazırlanan İzle-yorum 2, İstanbul Kitap Fuarı macerasını tamamladıktan sonra bu haftadan itibaren kitapçılarda ve internet üzerinden satışa sunuluyor. Geçmişten bugüne gösterdiğiniz ilgi ve beğeniye minnettarım, saygılarımla.

Yorum Yaz

@name x